Binance krizi Türkiye gündeminde: Borsa, globale veri taşıyan bir vitrin mi?
Kripto ekosisteminde Binance’a yönelik yansıların yine alevlenmesinin akabinde piyasalarda artan şeffaflık talebi, borsaların çalışma yapılarını gündeme taşıdı. Yapılan teknik ve mevzuat incelemeleri, Binance TR’nin Türkiye’de gerçekleştirilen süreçlere ilişkin gelirlerinin yurt dışında doğduğu ve dataların yurt dışına taşındığı argümanlarını beraberinde getiriyor.
Kripto para piyasalarında son devirde yaşanan gelişmeler, trader’ların kullandıkları platformların teknik altyapısını ve tüzel statüsünü daha fazla sorgulamasına neden oldu. Bilhassa lokal borsa kimliğiyle hizmet veren küresel platformların, merkezleriyle entegrasyon seviyesi, varlık güvenliği açısından kritik bir değer taşıyor.
Son periyotta şeffaflık krizleriyle gündeme gelen Binance ise bu sorgulamaların odağında yer alıyor. Kullanıcılar, Binance’ın küresel yapılanması ve Türkiye ayağı ortasındaki operasyonel bağlantı üzerinden borsanın hukuka uygunluğunu tartışıyor.
Vergi ve rekabet boyutu
Binance TR’nin, süreçleri teknik olarak Binance Küresel sistemine yönlendiren bir arayüz üzere çalıştığı tarafındaki bulgular, vergi boyutunu tartışmaların merkezine taşıyor. Süreçlerin yurt dışında eşleşmesine bağlı olarak komite gelirlerinin nerede tahakkuk ettiği tartışma bahisleri ortasında yer alıyor.
Global platformun Türkiye’deki gelir modelini mercek altına alan birtakım kullanıcılar, Türk kullanıcıların borsaya yatırdığı TL ile yapılan süreçlerden doğan kurul gelirlerinin Türkiye’de vergilendirilmesi gerektiğini, lakin mevcut yapıya bağlı olarak bu yararların yurt dışında tahakkuk ediyor olabileceğine dikkat çekiyor. Kullanıcılar tarafından toplumsal medyada tartışmaya açılan bu durum, hem kurumlar vergisi hem de transfer fiyatlandırması açısından riskli bir tablo ortaya koyuyor.
Ayrıca, Türkiye’deki öbür mahallî borsalar kendi iç likiditeleriyle rekabet etmeye çalışırken, Binance TR’nin küresel likiditeyi kullanması, piyasada eşit rekabet şartlarını zorlayan bir durum yarattığı ise gündeme taşınan başlıklar ortasında yer alıyor.
Yerel arayüz, küresel altyapı
Binance TR, kullanıcılarına Türkiye kanunlarına tabi bir şirket görünümü sunsa da, teknik işleyişin art planı farklı bir tablo ortaya koyuyor. İncelemelere nazaran, platformun kendine ilişkin bağımsız bir buyruk defteri yahut fiyat eşleşme motoru bulunmuyor.
Türkiye’deki bir kullanıcının verdiği alım yahut satım buyruğunun, teknik olarak Türkiye’deki sunucularda değil, Binance Global’in milletlerarası eşleşme motorunda sürece alındığı söz ediliyor. Süreçlerin gerçekleşmesini sağlayan likiditenin, Türkiye havuzundan değil, küresel havuzdan sağlandığı; kullanıcı arayüzü Türkçe ve mahallî olsa da, finansal sürecin yurt dışında gerçekleştiği belirtiliyor. Bu durum, Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatı açısından müsaadesiz sermaye piyasası faaliyeti tartışmalarını gündeme getiriyor.
Varlık saklama: ‘Omnibus’ cüzdan yapısı
Trader’ların en hassas olduğu mevzu olan varlık güvenliği noktasında ise fonların saklanma metoduna dikkat çekiliyor. Datalar, kullanıcıların Binance TR hesaplarında gördükleri kripto varlıkların, kişisel olarak ayrıştırılmış mahallî cüzdanlarda değil, Binance Global’in denetimindeki Omnibus Wallet yapılarında tutulduğunu gösteriyor.
Bu yapı, kullanıcı bakiyelerinin blokzincir üzerinde birebir takip edilmesini zorlaştırırken, varlıkların tüzel statüsünü de karmaşık hale getiriyor. Muhtemel bir memleketler arası uyuşmazlık yahut global bir erişim probleminde, Türk kullanıcıların varlıklarının hangi ülke hukukuna nazaran korunacağı belirsizliğini koruyor.
10 Ekim’de yaşanan volatilite ve sonrasındaki süreç, yatırımcılar için “kullandığım borsa nerede?” sorusunu “param aslında nerede?” sorusuna dönüştürmüş durumda. Finansal otoritelerin ve düzenleyici kurumların, bu iç içe geçmiş yapıyı nasıl tanımlayacağı ve denetleyeceği, önümüzdeki periyodun en değerli gündem hususlarından biri olacak.
