KVHS’ler İçin Yeni Dönem: Saklama ve TÜBİTAK Kriterleri

Kripto varlık piyasası artık “yenilikçi” olduğu kadar kurumsal, “hızlı” olduğu kadar denetlenebilir olmak zorunda. Son devirde Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (KVHS) için gündeme gelen iki başlık, dalın bundan sonraki evresini tanımlıyor:
(i) Yetkilendirilmiş bir saklama kuruluşu ile mukavele imzalanması ve
(ii) TÜBİTAK tarafından yayımlanan Bilgi Sistemleri ve Teknolojik Altyapı Kriterlerine ahenk.

Bu iki başlık, yüzeyde teknik üzere dursa da; özünde piyasa güveni, sistemik risk ve kurumsal olgunluk problemidir.

Saklama Kuruluşu Mecburiliği:
“Anahtar Kimde?” Sorusunun Kurumsal Yanıtı

Kripto ekosisteminde riskin kalbi, her vakit özel anahtar yönetimi olmuştur. Borsa iflasları, iç suistimaller ve operasyonel yanlışlar, birden fazla vakit “müşteri varlıklarının nerede ve nasıl tutulduğu” sorusuna geri döner.

Saklama kuruluşu ile kontrat mecburiliği, bu soruya net bir karşılık üretir:

Müşteri varlıkları, KVHS bilançosundan ayrıştırılır.
Özel anahtarlar, çoklu imza (multi-sig), çok taraflı eşik kriptografisi ve donanımsal güvenlik modülleri (HSM) ile korunur.
Operasyonel risk, tek bir kurumun insafına bırakılmaz.

Bu yaklaşım, klasik finans dünyasında yıllardır uygulanan custody segregation modelinin kriptoya uyarlanmış hâlidir. Yani problem yeni değil; yalnızca kriptonun “çocukluk hastalıklarını” geride bırakma uğraşıdır.

TÜBİTAK Kriterleri:
Kodun Ardındaki Disiplin

TÜBİTAK’ın yayımladığı bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı kriterleri, bir yazılım denetim listesi değildir. Daha çok şu soruya cevap arar:

“Bu kurum, kriz anında ayakta kalabilir mi?”

Öne çıkan başlıklar şunlardır:

İş sürekliliği ve felaket kurtarma (BCP / DRP)
Siber güvenlik mimarisi ve penetrasyon testleri
Yetki matrisi, loglama ve izleme (SIEM)
Veri bütünlüğü, yedekleme ve coğrafik ayrıştırma

Bu kriterler, bir KVHS’nin sırf bugün çalışıp çalışmadığını değil, yarın çöktüğünde ne olacağını da sorgular. Regülasyonun sertleştiği yer tam olarak burasıdır.

Piyasa Açısından Manası:
Eleme mi, Evrim mi?

Bu düzenlemeler kısa vadede kimi oyuncular için maliyet artışı ve hatta piyasadan çekilme manasına gelebilir. Lakin orta-uzun vadede tablo nettir:

Zayıf altyapılar elenir.
Sermayesi, insan kaynağı ve teknolojisi güçlü yapılar kalır.
Kurumsal yatırımcı için “Türkiye riski” daha ölçülebilir hâle gelir.

Başka bir tabirle: Bu bir baskı değil, doğal seçilim sürecidir.

Stratejik Okuma Yaparsak:
Kripto Artık Gölge Finans Değil

Saklama kontratları ve TÜBİTAK ahenk kriterleri birlikte okunduğunda, regülatörün bildirisi açıktır:
Kripto, gri alan olmaktan çıkarılıp finansal sistemin denetlenebilir bir bileşeni hâline getirilmektedir.

Bu, kısa vadeli spekülatör için sıkıcı olabilir. Fakat uzun vadeli bakış açısı için bu adımlar, likidite, güven ve kurumsal sermaye demektir.

Ve piyasalar şunu uygun bilir:
Güvenin olduğu yerde, sermaye gecikerek de olsa kesinlikle gelir.

Yazar Notu:
KVHS’ler için asıl soru artık “hangi coin listelenecek?” değil;
“hangi mimariyle ayakta kalacağız?” sorusudur.
Cevabı yanlışsız verenler, bir sonraki döngüde yalnızca hayatta kalmaz, oyunu kurar.

Financial veri custody infrastructure